Project Confidence: Deense inspiratie voor een Friese aanpak van collectieve warmte
Dit is een artikel van onze partner Wetterwaarmte.
Het project Confidence laat zien hoe het warmtenet in Denemarken als voorbeeld kan dienen voor Fryslân. Door te leren van de Deense aanpak, waar warmtenetten in zowel grote steden als kleine dorpen succesvol draaien, wil Fryslân de warmtetransitie sociaal, betaalbaar en lokaal georganiseerd maken. Samen met de Danish Board of District Heating, gemeente Súdwest-Fryslân, Enber en andere partners werkt het project aan een aanpak die techniek, financiën en vertrouwen combineert.
In Denemarken kregen eind 2024 ruim 1,8 miljoen huishoudens, goed voor 3,7 miljoen inwoners, groene warmte. In Nederland daarentegen stranden veel warmtenetprojecten, en zetten grote marktpartijen de plannen on hold. Terwijl collectieve warmte juist essentieel is om de warmtetransitie sociaal én betaalbaar te maken. Friesland wil daarom leren van de Denen.
Vertrouwen in bestuur, gemeenschap en inwoners
De warmtetransitie vraagt om meer dan techniek en geld: ze vraagt om vertrouwen. Tussen bestuur, gemeenschap en inwoners. Dat vertrouwen staat centraal in Project Confidence. In meerdere ‘Deep Dive’-sessies deelden Nederlandse en Deense experts hun kennis, met drie sleutelonderwerpen:
het oprichten van een gemeentelijk warmtebedrijf;
het bouwen van een robuust financieel model;
en het versterken van vertrouwen in de lokale aanpak.
Les één: begin met een sterke gemeentelijke regierol en een gefaseerde aanpak. Start in de meest kansrijke gebieden en gebruik de opbrengsten om minder rendabele gebieden aan te sluiten. Zo blijft winst binnen de gemeenschap en financier je stap voor stap de volgende fases.
Publieke warmtebedrijven bieden stabiliteit en langetermijnzekerheid. Ze maken duidelijk waar en wanneer warmtenetten komen, zodat woningcorporaties, netbeheerders, energieproducenten en bouwbedrijven hun plannen kunnen afstemmen.
Financiële lessen uit Denemarken
Of het nu gaat om een dorp van 1.400 inwoners zoals Sønder Felding, of een stad als Kopenhagen met 638.000 inwoners (waar 98% is aangesloten op een warmtenet): Denemarken krijgt de financiering rond.
Het geheim? Flexibiliteit. Ze combineren meerdere warmtebronnen met grote buffervaten, waardoor ze slim kunnen inspelen op elektriciteitsprijzen. Bij lage prijzen vullen ze de buffers, bij hoge prijzen leveren ze daaruit. En ze laten ruimte voor een kleine back-up op gas voor de koudste dagen.
In Nederland mikken we vaak direct op 100% duurzaam, wat projecten soms financieel onhaalbaar maakt. Ook werken we met één bron en weinig opslag, waardoor we afhankelijk blijven van hoge stroomprijzen.
Samen werken aan vertrouwen
Vertrouwen bouw je op door iedereen vanaf het begin mee te nemen. In Denemarken zijn warmtebedrijven volledig transparant over kosten en voordelen, wat het draagvlak vergroot.
In Friesland zetten we deze stap nu ook. Raadsleden worden actief betrokken met informatiesessies en heldere beslismomenten. Ondernemers onderzoeken samen met de gemeente de mogelijkheden van restwarmtelevering. Zo groeit het vertrouwen in een gezamenlijke, betaalbare warmtevoorziening.
Conclusie: van Deense lessen naar Friese realiteit
Project Confidence laat zien dat de Deense aanpak wél werkt, mits er lokaal eigenaarschap, financiële slagkracht en vertrouwen is. Friesland zet nu de volgende stap: van losse pilots naar een gemeentelijk warmteplan. Zo bouwen we samen aan een toekomstbestendige, gedragen en betaalbare warmtevoorziening voor iedereen.
